Τι είναι το GABA και γιατί μας ενδιαφέρει;
Γνωρίζεις ότι, πίσω από πολλές καταστάσεις άγχους και ανησυχίας, μπορεί να κρύβεται ένας “αθόρυβος” πρωταγωνιστής του νευρικού μας συστήματος; Ο λόγος για το GABA (Gamma-Aminobutyric Acid), το οποίο είναι μια φυσική χημική ουσία που παράγεται από τον εγκέφαλο. Θεωρείται βασικός ανασταλτικός νευροδιαβιβαστής στο κεντρικό νευρικό σύστημα και η παρουσία του αποτελεί κρίσιμο παράγοντα της λειτουργίας του ΚΝΣ.
Στην πραγματικότητα το GABA είναι ένα μόριο που επηρεάζει βαθιά το πώς αισθανόμαστε, πώς διαχειριζόμαστε το στρες και πώς ρυθμίζουμε τη διάθεσή μας, έχοντας την ικανότητα να «μειώνει» την ένταση μεταξύ των νευρώνων, εμποδίζοντας την υπερδιέγερσή τους. Όταν βιώνουμε άγχος, παράγονται ορμόνες που προκαλούν διάφορες αντιδράσεις, όπως η επιτάχυνση του καρδιακού παλμού ή η έκρηξη αδρεναλίνης. Το GABA εξουδετερώνει αυτά τα φυσικά διεγερτικά χαλαρώνοντας τον εγκέφαλο. Με απλά λόγια, το GABA λειτουργεί σαν ένα φυσικό φρένο στον εγκέφαλο, συμβάλλοντας:
- στη ρύθμιση του άγχους, του στρες και του κιρκάδιου ρυθμού
- στη βελτίωση του ύπνου
- την ενίσχυση της μνήμης και της διάθεσης
- στην αντίληψη του πόνου
Αντίστοιχα, χωρίς επαρκή ποσότητα GABA, το νευρικό σύστημα λειτουργεί σε «υψηλές στροφές», κάτι που μπορεί να οδηγήσει σε αυξημένο άγχος, αϋπνία και δυσκολία συγκέντρωσης.
Πως λειτουργεί;
Οι νευρώνες επικοινωνούν μέσω χημικών μηνυμάτων που περνούν από μικρά κενά μεταξύ τους, τις λεγόμενες συνάψεις. Το GABA δεσμεύεται σε συγκεκριμένους υποδοχείς, μειώνοντας τη δραστηριότητα του νευρώνα-στόχου. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα τη χαλάρωση και την καταστολή των υπερβολικών αντιδράσεων που πυροδοτούνται από στρεσογόνους παράγοντες. Το GABA, επίσης, λειτουργεί ως αντίβαρο στη δράση του γλουταμικού, το οποίο έχει τον ακριβώς αντίθετο ρόλο, καθώς είναι ένας διεγερτικός νευροδιαβιβαστής. Η ισορροπία μεταξύ αυτών των δύο ουσιών είναι καθοριστική για την ομαλή λειτουργία του εγκεφάλου.
Πώς επηρεάζει το GABA το άγχος και τη διάθεση;
Η σχέση μεταξύ GABA και ψυχικής υγείας έχει μελετηθεί εκτενώς τα τελευταία χρόνια. Έρευνες δείχνουν ότι χαμηλά επίπεδα GABA στον εγκέφαλο σχετίζονται με αυξημένο άγχος, νευρικότητα και καταθλιπτική διάθεση. Όταν η GABAεργική δραστηριότητα μειώνεται, το νευρικό σύστημα δυσκολεύεται να ηρεμήσει, με αποτέλεσμα να εμφανίζονται συμπτώματα όπως έντονη ανησυχία, ευερεθιστότητα και δυσκολία ύπνου. Αντίθετα, όταν τα επίπεδα του GABA είναι ισορροπημένα, ο εγκέφαλος μπορεί να διαχειριστεί καλύτερα τα συναισθήματα, να μειώσει την υπερδιέγερση και να διατηρήσει σταθερή διάθεση.
Το εντερικό μικροβίωμα σχετίζεται με το GABA;
Σύγχρονες έρευνες δείχνουν ότι το εντερικό μικροβίωμα επηρεάζει τη ρύθμιση των επιπέδων GABA, αναδεικνύοντας την εντυπωσιακή σύνδεση ανάμεσα στο έντερο και τον εγκέφαλο, γνωστή ως άξονας εντέρου-εγκεφάλου και αποδεικνύοντας πόσο στενά συνδέεται η ψυχική μας ισορροπία με την υγεία του εντέρου.
Το εντερικό μικροβίωμα, εκτός των λοιπών ρόλων του, φαίνεται να έχει εξίσου σημαντικό ρόλο και στην παραγωγή GABA. Ένα από τα πιο συναρπαστικά ευρήματα είναι ότι ορισμένα εντερικά βακτήρια, όπως τα βακτήρια του γένους Lactobacillus, έχουν την ικανότητα να παράγουν GABA. Το GABA που παράγεται στο έντερο δεν δρα μόνο τοπικά. Μέσω του άξονα εντέρου-εγκεφάλου και του πνευμονογαστρικού νεύρου, στέλνονται σήματα απευθείας στον εγκέφαλο, επηρεάζοντας περιοχές που ελέγχουν το άγχος και τη διάθεση.
Γίνεται επομένως αντιληπτό ότι η καλή υγεία του εντέρου μπορεί να καθορίσει σε μεγάλο βαθμό το πώς νιώθουμε και να περιορίσει τις έντονες αντιδράσεις σε στρεσογόνα ερεθίσματα. Όταν το εντερικό μικροβίωμα είναι ισορροπημένο, υποστηρίζει την παραγωγή GABA και ο εγκέφαλος λειτουργεί ομαλά. Αντίθετα, αν η μικροβιακή ισορροπία διαταραχθεί, μπορεί να εμφανιστούν αυξημένα επίπεδα στρες και προβλήματα στη συναισθηματική ισορροπία.
Οι φυσικές πηγές προβιοτικών και τα εξειδικευμένα συμπληρώματα διατροφής όπως το Bacteflora Mood & Stress υποστηρίζουν τα GABA-παραγωγικά βακτήρια του εντέρου. Ειδικότερα, το Bacteflora Mood & Stress περιέχει 8 ψυχοβιοτικά στελέχη μεταξύ των οποίων το πατενταρισμένο Lactobacillus johnsonii Gabiotic®. Το συγκεκριμένο προβιοτικό στέλεχος έχει κατοχυρωθεί για την εξαιρετική του ικανότητα να παράγει GABA, παίζοντας σημαντικό ρόλο στη λειτουργία του άξονα εντέρου-εγκεφάλου και επηρεάζοντας άμεσα την ηρεμία, τη διάθεση και τη διαχείριση του στρες. Το Bacteflora Mood & Stress περιέχει επίσης ειδικά επιλεγμένα μεταβιοτικά στελέχη, με αποδεδειγμένη επίδραση στη μείωση του ψυχολογικού στρες, τη φλεγμονή, το οξειδωτικό στρες και τις πρωτεΐνες σύνδεσης το επιθηλιακού φραγμού. Το εκχύλισμα σαφράν Affron® και οι βιταμίνες του συμπλέγματος Β ολοκληρώνουν την σύνθεση του Bacteflora Mood & Stress για συναισθηματική ισορροπία, καλύτερη διάθεση και λιγότερο stress.
Βιβλιογραφία
- Hepsomali P, Groeger JA, Nishihira J, Scholey A. Effects of Oral Gamma-Aminobutyric Acid (GABA) Administration on Stress and Sleep in Humans: A Systematic Review. Front Neurosci. 2020 Sep 17;14:923. doi: 10.3389/fnins.2020.00923. PMID: 33041752; PMCID: PMC7527439.
- Barrett E, Ross RP, O’Toole PW, Fitzgerald GF, Stanton C. γ-Aminobutyric acid production by culturable bacteria from the human intestine. J Appl Microbiol. 2012 Aug;113(2):411-7. doi: 10.1111/j.1365-2672.2012.05344.x. Epub 2012 Jun 15. Erratum in: J Appl Microbiol. 2014 May;116(5):1384-6. PMID: 22612585.
- Cryan, J. F., & Dinan, T. G. (2012). Mind-altering microorganisms: the impact of the gut microbiota on brain and behaviour. Nature Reviews Neuroscience, 13(10), 701-712. Frontiers in Psychiatry. (2020). Role of the gut microbiota in anxiety and depression: focus on GABA pathways. National Institutes of Health – GABA and Mental Health
